Baris
New member
Örneğin, topluluk önünde konuşmaktan korkan bir kişi düşünelim.
BDT kapsamında kişi, konuşma sırasında aklından geçen düşünceleri belirleyebilir, bu düşünceleri değerlendirebilir ve korktuğu durumlarla aşamalı biçimde karşılaşmaya yönelik çalışmalar yapabilir.
Psikodinamik terapide ise aynı kişi, başkalarının önünde konuşmanın kendisi için neden bu kadar tehdit edici olduğunu, hata yapmanın onda hangi duyguları uyandırdığını ve eleştirilme korkusunun ilişkilerinde nasıl ortaya çıktığını araştırabilir.
Bu örnekler kesin sınırlar değildir. BDT uygulamaları da kişinin geçmişine ve ilişkilerine yer verebilir; psikodinamik terapistler de mevcut sorunlar ve somut değişim hedefleri üzerinde çalışabilir.
Dolayısıyla seçim yaparken “Hangisi daha iyi?” sorusundan önce “Benim yaşadığım sorun için hangi yaklaşımın ne tür kanıtları var ve çalışma biçimi bana ne kadar uygun?” diye düşünmek daha anlamlıdır.
9. TERAPİ SÜRECİ HER ZAMAN RAHATLATICI MIDIR?
Kısa cevap: Hayır.
Terapide insan bazen daha önce düşünmediği duygularla karşılaşabilir. Kırgınlıklarını, öfkesini, korkularını veya yıllardır önemsemediğini düşündüğü olayları yeniden değerlendirebilir.
Bu süreç bazı kişiler için rahatlatıcı, bazıları içinse başlangıçta zorlayıcı olabilir. Ancak terapi sırasında yoğun duygular yaşanması, tek başına tedavinin işe yaradığını göstermez.
İyi bir terapi sürecinde danışanın kendisini güvende hissedebilmesi, zorlayıcı konuların uygun bir hızda ele alınması ve ihtiyaç duyduğunda terapistiyle yaşadığı güçlükleri konuşabilmesi önemlidir.
Diyelim ki bir seanstan sonra kendinizi huzursuz hissettiniz. Bu durumu terapistinizle paylaşabilirsiniz. Birlikte hangi konunun sizi etkilediğini, bu duyguyla nasıl başa çıkabileceğinizi ve çalışmanın hızının size uygun olup olmadığını değerlendirebilirsiniz.
Terapistinizin görevi sizi her zaman rahatlatmak veya her söylediğinize katılmak değildir. Bununla birlikte sizi küçümsemek, sınırlarınızı ihlal etmek ya da bütün sorunlarınız için sizi suçlamak da sağlıklı terapötik ilişkinin parçası değildir.
Psikoterapi, insanın kendisiyle ilgili her şeyi tek seferde keşfettiği sihirli bir yolculuk değildir. Bazen ilerleme, yıllardır verdiğiniz bir tepkiyi fark edip bir sonraki sefer farklı davranabilmek kadar küçük ama anlamlı olabilir.
Örneğin eskiden eleştiri duyduğunuzda hemen savunmaya geçiyorsanız, bir gün durup “Şu anda kendimi tehdit altında hissediyorum ama belki de yalnızca geri bildirim alıyorum.” diyebilmek önemli bir değişimdir.
Bazen gelişim, büyük bir aydınlanmadan çok, aynı tartışmayı bu kez on dakika daha erken durdurabilmektir.
10. PSİKODİNAMİK TERAPİDE TERAPİST SEÇİMİ NEDEN ÖNEMLİDİR?
Terapi yalnızca bir kuramı uygulamaktan ibaret değildir. Terapistin mesleki eğitimi, klinik deneyimi, etik yaklaşımı ve danışanla kurduğu çalışma ilişkisi de sürecin önemli parçalarıdır.
Psikodinamik terapiye başlamayı düşünen biri, terapistin bu alandaki eğitimini ve deneyimini araştırabilir. Ayrıca seansların nasıl yürütüldüğünü, ücret ve iptal koşullarını, gizlilik ilkelerini ve yaklaşık tedavi planını ilk görüşmelerde konuşabilir.
Şu sorular özellikle yararlı olabilir:
- Çalıştığınız psikodinamik yaklaşımın temel özellikleri nelerdir?
- Benim yaşadığım sorun için nasıl bir tedavi planı düşünüyorsunuz?
- İlerlemeyi birlikte nasıl değerlendireceğiz?
- Seans sırasında zorlandığımda bunu nasıl ele alacağız?
- Başka bir tedavi yönteminin veya ek desteğin gerekli olabileceğini hangi durumlarda düşünürsünüz?
Bu sorular terapisti sınava sokmak için değil, birlikte çalışmanın size uygun olup olmadığını anlamak içindir.
Ayrıca terapiye başlayan kişinin bütün anılarını eksiksiz hatırlaması, her seansın sonunda bir sonuç çıkarması veya mutlaka ağlaması gerekmez. Bazen bir konuyu anlatmak zor gelir, bazen de insan o hafta yalnızca günlük hayatında yaşadıklarını konuşmak ister.
Önemli olan, sürecin kişinin ihtiyaçları ve üzerinde uzlaşılan hedefleri doğrultusunda ilerlemesidir.
11. KENDİMİZİ ANLAMAK İÇİN TERAPİYE GİTMEDEN ÖNCE NELER YAPABİLİRİZ?
Kişisel farkındalık geliştirmek için profesyonel destek dışında da bazı adımlar atılabilir. Ancak bunlar psikoterapinin yerini tutmak zorunda değildir ve ciddi sıkıntılar yaşandığında profesyonel yardım almak önemlidir.
Duygularınızı isimlendirin.
“Bugün kötüyüm.” demek yerine biraz daha ayrıntılı düşünün. Üzgün müsünüz, öfkeli misiniz, hayal kırıklığı mı yaşıyorsunuz, yoksa kaygılı mı hissediyorsunuz?
Duygunun adını belirlemek, yaşadığınız durumu daha anlaşılır hâle getirebilir.
Tetikleyici durumları gözlemleyin.
Hangi olaylarda kendinizi yetersiz, reddedilmiş veya kontrolü kaybetmiş gibi hissediyorsunuz? Bu duyguların ortaya çıktığı koşulları not etmek, tekrarlayan örüntüleri fark etmenize yardımcı olabilir.
Otomatik tepkilerinize küçük bir ara verin.
Bir mesajı öfkeyle cevaplamadan önce beklemek, bir tartışmada hemen savunmaya geçmek yerine soru sormak veya yardım istemekte zorlandığınızda bunun nedenini düşünmek yararlı olabilir.
Kendinize karşı meraklı olun, acımasız değil.
“Yine neden böyle yaptım?” sorusu bazen kişinin kendisini suçlamasına yol açabilir. Bunun yerine “Bu tepki bana ne kazandırıyor, beni neden koruyor olabilir ve bugün hâlâ işime yarıyor mu?” diye sorabilirsiniz.
Unutmayın, alışkanlıklarınızı fark etmek onları bir anda değiştireceğiniz anlamına gelmez. İnsan davranışları tekrar, destek ve uygun koşullar içinde değişir.
SONUÇ: GEÇMİŞİ ANLAMAK, BUGÜNÜ DAHA ÖZGÜR YAŞAMAK
Psikodinamik terapiyi yalnızca geçmişi inceleyen bir yaklaşım olarak düşünmek eksik kalır. Asıl mesele geçmişte ne yaşandığını öğrenmekten çok, yaşananların bugün duygularımızı, kararlarımızı ve ilişkilerimizi nasıl etkileyebildiğini anlamaktır.
Bir insanın neden sürekli aynı tür ilişkilere yöneldiğini, neden eleştiriye karşı aşırı hassaslaştığını veya neden yardım istemekten kaçındığını araştırmak, kendisini daha iyi tanımasına yardımcı olabilir. Fakat amaç her davranışa gizli bir neden bulmak değil, kişinin hayatını daha bilinçli biçimde yönlendirebilmesini sağlamaktır.
Üstelik kendimizi anlamak, geçmişteki insanları suçlamak veya bütün sorumluluğu onlara yüklemek anlamına da gelmez. Bazen geçmişte öğrendiğimiz bir davranış bizi korumuştur; bugün ise aynı davranış ilişkilerimizi zorlaştırıyor olabilir.
Değişimin başladığı yer, bu ihtimali fark edebilmektir.
Şimdi forum arkadaşlarına birkaç soru bırakalım:
Sizce insan aynı ilişki sorunlarını tekrar tekrar yaşadığında bunun nedeni geçmiş deneyimleri midir, yoksa güncel seçimleri ve koşulları mıdır?
Bir sorunun nedenini anlamak mı daha önemlidir, yoksa o sorunu çözmek için somut adımlar atmak mı?
Ve en önemlisi, kendimizi gerçekten tanıyor muyuz, yoksa yıllardır kendimiz hakkında anlattığımız hikâyeye mi inanıyoruz?
Belki de en sağlıklı yaklaşım, bu seçeneklerden yalnızca birini seçmek zorunda olmadığımızı fark etmektir. İnsan hem geçmişinden etkilenebilir hem bugün yeni kararlar alabilir. Hem duygularını anlamaya hem sorunlarını çözmeye ihtiyaç duyabilir.
Sonuçta zihnimiz, bir kez okuyup rafa kaldıracağımız bir kullanım kılavuzuyla çalışmıyor. Bazen aynı sayfayı defalarca okuyoruz, bazen bir dipnotu yıllar sonra fark ediyoruz, bazen de bütün meseleyi yanlış anladığımızı düşünüp başa dönüyoruz.
Ama güzel tarafı şu: Kendimizi anlamak için geç kalmış sayılmayız. Çünkü hikâyemizin geçmiş bölümlerini değiştiremesek de bundan sonraki bölümlerde nasıl davranacağımız üzerinde çalışabiliriz.
Kaynak bölümünü daha güvenilir çerçeveleTerapi türlerini daha net karşılaştır
Kaynak bölümünü daha güvenilir çerçevele
Terapi türlerini daha net karşılaştır
Forum etkileşimini daha doğal yoğunlaştır
BDT kapsamında kişi, konuşma sırasında aklından geçen düşünceleri belirleyebilir, bu düşünceleri değerlendirebilir ve korktuğu durumlarla aşamalı biçimde karşılaşmaya yönelik çalışmalar yapabilir.
Psikodinamik terapide ise aynı kişi, başkalarının önünde konuşmanın kendisi için neden bu kadar tehdit edici olduğunu, hata yapmanın onda hangi duyguları uyandırdığını ve eleştirilme korkusunun ilişkilerinde nasıl ortaya çıktığını araştırabilir.
Bu örnekler kesin sınırlar değildir. BDT uygulamaları da kişinin geçmişine ve ilişkilerine yer verebilir; psikodinamik terapistler de mevcut sorunlar ve somut değişim hedefleri üzerinde çalışabilir.
Dolayısıyla seçim yaparken “Hangisi daha iyi?” sorusundan önce “Benim yaşadığım sorun için hangi yaklaşımın ne tür kanıtları var ve çalışma biçimi bana ne kadar uygun?” diye düşünmek daha anlamlıdır.
9. TERAPİ SÜRECİ HER ZAMAN RAHATLATICI MIDIR?
Kısa cevap: Hayır.
Terapide insan bazen daha önce düşünmediği duygularla karşılaşabilir. Kırgınlıklarını, öfkesini, korkularını veya yıllardır önemsemediğini düşündüğü olayları yeniden değerlendirebilir.
Bu süreç bazı kişiler için rahatlatıcı, bazıları içinse başlangıçta zorlayıcı olabilir. Ancak terapi sırasında yoğun duygular yaşanması, tek başına tedavinin işe yaradığını göstermez.
İyi bir terapi sürecinde danışanın kendisini güvende hissedebilmesi, zorlayıcı konuların uygun bir hızda ele alınması ve ihtiyaç duyduğunda terapistiyle yaşadığı güçlükleri konuşabilmesi önemlidir.
Diyelim ki bir seanstan sonra kendinizi huzursuz hissettiniz. Bu durumu terapistinizle paylaşabilirsiniz. Birlikte hangi konunun sizi etkilediğini, bu duyguyla nasıl başa çıkabileceğinizi ve çalışmanın hızının size uygun olup olmadığını değerlendirebilirsiniz.
Terapistinizin görevi sizi her zaman rahatlatmak veya her söylediğinize katılmak değildir. Bununla birlikte sizi küçümsemek, sınırlarınızı ihlal etmek ya da bütün sorunlarınız için sizi suçlamak da sağlıklı terapötik ilişkinin parçası değildir.
Psikoterapi, insanın kendisiyle ilgili her şeyi tek seferde keşfettiği sihirli bir yolculuk değildir. Bazen ilerleme, yıllardır verdiğiniz bir tepkiyi fark edip bir sonraki sefer farklı davranabilmek kadar küçük ama anlamlı olabilir.
Örneğin eskiden eleştiri duyduğunuzda hemen savunmaya geçiyorsanız, bir gün durup “Şu anda kendimi tehdit altında hissediyorum ama belki de yalnızca geri bildirim alıyorum.” diyebilmek önemli bir değişimdir.
Bazen gelişim, büyük bir aydınlanmadan çok, aynı tartışmayı bu kez on dakika daha erken durdurabilmektir.
10. PSİKODİNAMİK TERAPİDE TERAPİST SEÇİMİ NEDEN ÖNEMLİDİR?
Terapi yalnızca bir kuramı uygulamaktan ibaret değildir. Terapistin mesleki eğitimi, klinik deneyimi, etik yaklaşımı ve danışanla kurduğu çalışma ilişkisi de sürecin önemli parçalarıdır.
Psikodinamik terapiye başlamayı düşünen biri, terapistin bu alandaki eğitimini ve deneyimini araştırabilir. Ayrıca seansların nasıl yürütüldüğünü, ücret ve iptal koşullarını, gizlilik ilkelerini ve yaklaşık tedavi planını ilk görüşmelerde konuşabilir.
Şu sorular özellikle yararlı olabilir:
- Çalıştığınız psikodinamik yaklaşımın temel özellikleri nelerdir?
- Benim yaşadığım sorun için nasıl bir tedavi planı düşünüyorsunuz?
- İlerlemeyi birlikte nasıl değerlendireceğiz?
- Seans sırasında zorlandığımda bunu nasıl ele alacağız?
- Başka bir tedavi yönteminin veya ek desteğin gerekli olabileceğini hangi durumlarda düşünürsünüz?
Bu sorular terapisti sınava sokmak için değil, birlikte çalışmanın size uygun olup olmadığını anlamak içindir.
Ayrıca terapiye başlayan kişinin bütün anılarını eksiksiz hatırlaması, her seansın sonunda bir sonuç çıkarması veya mutlaka ağlaması gerekmez. Bazen bir konuyu anlatmak zor gelir, bazen de insan o hafta yalnızca günlük hayatında yaşadıklarını konuşmak ister.
Önemli olan, sürecin kişinin ihtiyaçları ve üzerinde uzlaşılan hedefleri doğrultusunda ilerlemesidir.
11. KENDİMİZİ ANLAMAK İÇİN TERAPİYE GİTMEDEN ÖNCE NELER YAPABİLİRİZ?
Kişisel farkındalık geliştirmek için profesyonel destek dışında da bazı adımlar atılabilir. Ancak bunlar psikoterapinin yerini tutmak zorunda değildir ve ciddi sıkıntılar yaşandığında profesyonel yardım almak önemlidir.
Duygularınızı isimlendirin.
“Bugün kötüyüm.” demek yerine biraz daha ayrıntılı düşünün. Üzgün müsünüz, öfkeli misiniz, hayal kırıklığı mı yaşıyorsunuz, yoksa kaygılı mı hissediyorsunuz?
Duygunun adını belirlemek, yaşadığınız durumu daha anlaşılır hâle getirebilir.
Tetikleyici durumları gözlemleyin.
Hangi olaylarda kendinizi yetersiz, reddedilmiş veya kontrolü kaybetmiş gibi hissediyorsunuz? Bu duyguların ortaya çıktığı koşulları not etmek, tekrarlayan örüntüleri fark etmenize yardımcı olabilir.
Otomatik tepkilerinize küçük bir ara verin.
Bir mesajı öfkeyle cevaplamadan önce beklemek, bir tartışmada hemen savunmaya geçmek yerine soru sormak veya yardım istemekte zorlandığınızda bunun nedenini düşünmek yararlı olabilir.
Kendinize karşı meraklı olun, acımasız değil.
“Yine neden böyle yaptım?” sorusu bazen kişinin kendisini suçlamasına yol açabilir. Bunun yerine “Bu tepki bana ne kazandırıyor, beni neden koruyor olabilir ve bugün hâlâ işime yarıyor mu?” diye sorabilirsiniz.
Unutmayın, alışkanlıklarınızı fark etmek onları bir anda değiştireceğiniz anlamına gelmez. İnsan davranışları tekrar, destek ve uygun koşullar içinde değişir.
SONUÇ: GEÇMİŞİ ANLAMAK, BUGÜNÜ DAHA ÖZGÜR YAŞAMAK
Psikodinamik terapiyi yalnızca geçmişi inceleyen bir yaklaşım olarak düşünmek eksik kalır. Asıl mesele geçmişte ne yaşandığını öğrenmekten çok, yaşananların bugün duygularımızı, kararlarımızı ve ilişkilerimizi nasıl etkileyebildiğini anlamaktır.
Bir insanın neden sürekli aynı tür ilişkilere yöneldiğini, neden eleştiriye karşı aşırı hassaslaştığını veya neden yardım istemekten kaçındığını araştırmak, kendisini daha iyi tanımasına yardımcı olabilir. Fakat amaç her davranışa gizli bir neden bulmak değil, kişinin hayatını daha bilinçli biçimde yönlendirebilmesini sağlamaktır.
Üstelik kendimizi anlamak, geçmişteki insanları suçlamak veya bütün sorumluluğu onlara yüklemek anlamına da gelmez. Bazen geçmişte öğrendiğimiz bir davranış bizi korumuştur; bugün ise aynı davranış ilişkilerimizi zorlaştırıyor olabilir.
Değişimin başladığı yer, bu ihtimali fark edebilmektir.
Şimdi forum arkadaşlarına birkaç soru bırakalım:
Sizce insan aynı ilişki sorunlarını tekrar tekrar yaşadığında bunun nedeni geçmiş deneyimleri midir, yoksa güncel seçimleri ve koşulları mıdır?
Bir sorunun nedenini anlamak mı daha önemlidir, yoksa o sorunu çözmek için somut adımlar atmak mı?
Ve en önemlisi, kendimizi gerçekten tanıyor muyuz, yoksa yıllardır kendimiz hakkında anlattığımız hikâyeye mi inanıyoruz?
Belki de en sağlıklı yaklaşım, bu seçeneklerden yalnızca birini seçmek zorunda olmadığımızı fark etmektir. İnsan hem geçmişinden etkilenebilir hem bugün yeni kararlar alabilir. Hem duygularını anlamaya hem sorunlarını çözmeye ihtiyaç duyabilir.
Sonuçta zihnimiz, bir kez okuyup rafa kaldıracağımız bir kullanım kılavuzuyla çalışmıyor. Bazen aynı sayfayı defalarca okuyoruz, bazen bir dipnotu yıllar sonra fark ediyoruz, bazen de bütün meseleyi yanlış anladığımızı düşünüp başa dönüyoruz.
Ama güzel tarafı şu: Kendimizi anlamak için geç kalmış sayılmayız. Çünkü hikâyemizin geçmiş bölümlerini değiştiremesek de bundan sonraki bölümlerde nasıl davranacağımız üzerinde çalışabiliriz.
Kaynak bölümünü daha güvenilir çerçeveleTerapi türlerini daha net karşılaştır
Kaynak bölümünü daha güvenilir çerçevele
Terapi türlerini daha net karşılaştır
Forum etkileşimini daha doğal yoğunlaştır